20 พฤศจิกายน 2026

สื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมทั่วภาคเหนือ

งานสืบสานวัฒนธรรมไตลื้อ ครั้งที่17 ยิ่งใหญ่ ที่ลวงเหนือ อ.ดอยสะเก็ด เชียงใหม่

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเชียงใหม่  ร่วมกับเทศบาลตำบลลวงเหนือ เทศบาลตำบลป่าเมี่ยง อำเภอดอยสะเก็ด และสมาคมไตลื้อแห่งประเทศไทย จัดงาน สืบสานวัฒนธรรมไตลื้อ ครั้งที่รวมชนไตลื้อทั้งภาคเหนือและสิบสองปันนา

เมื่อวันที่3 เมษายน 2559 ณ วัดศรีมุงเมือง (ลวงเหนือ) อ.ดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่  นายบุญเลิศ บูรณุปกรณ์ นายกองค์การบริหารจังหวัดเชียงใหม่ เป็นประธานงานสืบสานวัฒนธรรมไตลื้อ ครั้งที่17 ร่วมด้วย นายวิสูตร บัวชุม ผู้อำนวยการ  การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเชียงใหม่  และเทศบาลตำบลลวงเหนือ เทศบาลตำบลป่าเมี่ยง อำเภอดอยสะเก็ด และสมาคมไตลื้อแห่งประเทศไทย สาขาเชียงใหม่ ซึ่งงานจัดระหว่างวันที่2-3 เมษายน 2559 ภายในงานมีกิจกรรมที่แสดงถึงวัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชาวไตลื้อมากมาย อาทิ การแสดงนิทรรศการและการแสดงวิถีชีวิตไตลื้อลวงเหนือ การเสวนาไตลื้อ กาดมั่วคัวลือ โฟลค์ซองของกำลื้อ นอกจากนั้นยังมีขบวนแห่วิถีชีวิตภูมิปัญญาและวัฒนธรรมท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธ์ชาวไตลื้อ ไตเขิน ไตยองอีกด้วย

12670712_1159734024046429_4578264219583258184_n

สำหรับงานสืบสานวัฒนธรรมไตลื้อ ครั้งที่17มีชาวไตลื้อจากหลากหลายพื้นที่มาร่วมงาน ไม่เพียงแค่จังหวัดเชียงใหม่เท่านั้น ยังมีจากจังหวัด พะเยา น่าน เชียงราย มาร่วมกันเดินขบวนเพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรมไตลื้อ และให้รู้จักชาวไตลื้อมากยิ่งขึ้น

12592616_1592189734405308_9029680269972383552_n

ไทลื้อ หรือ คนลื้อ เป็นชาวไทยกลุ่มหนึ่ง มีถิ่นฐานเดิมอยู่ในแถบสิบสองปันนาของจีน มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นคือการใช้ภาษาลื้อ และยังมีวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์อื่นๆ เช่น การแต่งกาย ศิลปะและประเพณีต่าง ๆเดิมชาวลื้อ หรือไทลื้อ มีถิ่นที่อยู่บริเวณ เมืองลื้อหลวง จีนเรียกว่า “ลือแจง” ต่อมาได้เคลื่อนย้ายลงมาอยู่บริเวณเมืองหนองแส หรือที่เรียกว่าคุนหมิงในปัจจุบัน แล้วย้ายลงมาสู่ลุ่มน้ำน้ำโขง สิบสองปันนาปัจจุบัน ประมาณศตวรรษที่ 12 จึงเกิดมีวีรบุรุษชาวไทลื้อชื่อ เจ้าเจื๋องหาญ ได้รวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ในสิบสองปันนาปัจจุบันตั้งเป็นอาณาจักรแจ่ลื้อ (เซอลี่) โดยได้ตั้งศูนย์อำนาจการปกครองเอาไว้ที่หอคำเชียงรุ่ง นาน 790 ปี ต่อมาถึงสมัยเจ้าอิ่นเมือง ครองราชต่อมาในปี ค.ศ. 1579-1583 (พ.ศ. 2122-2126) ได้แบ่งเขตการปกครองเป็นสิบสองหัวเมือง แต่ละหัวเมืองให้มีที่ทำนา 1,000 หาบข้าว (เชื้อพันธุ์ข้าว) ต่อนาหนึ่งที่/หนึ่งหัวเมือง จึงเป็นที่มาจนถึงปัจจุบันเมืองสิบสองปันนาได้แบ่งเขตการปกครองเอาไว้ในอดีตดังนี้ (ที่มาของคำว่า สิบสองพันนา อ่านออกเสียงเป็น “สิบสองปันนา”)

12936530_1709799765902587_4277051723768722155_n

ชาวไทลื้ออาศัยอยู่สองฝั่งแม่น้ำโขง คือ ด้านตะวันออกและตะวันตกของแม่น้ำ มีเมืองต่างๆ ดังนี้ภาษาไทลื้อ ได้กล่าวไว้ว่า ห้าเมิงตะวันตก หกเมิงตะวันออก รวมเจียงฮุ่ง (เชียงรุ่ง) เป็น 12 ปันนา และทั้ง 12 ปันนานั้น ประกอบด้วยเมืองใหญ่น้อยต่างๆ เช่น

ฝั่งตะวันตก : เชียงรุ่ง, เมืองฮำ, เมืองแช่, เมืองลู, เมืองออง, เมืองลวง, เมืองหุน, เมืองพาน, เมืองเชียงเจิง, เมืองฮาย, เมืองเชียงลอ และเมืองมาง

ฝั่งตะวันออก : เมืองล้า, เมืองบาน, เมืองแวน, เมืองฮิง, เมืองปาง, เมืองลา, เมืองวัง, เมืองพง, เมืองหย่วน, เมืองมาง และเมืองเชียงทอง

การขยายตัวของชาวไทลื้อสมัยรัชกาลที่ 24 เจ้าอินเมืองได้เข้าตีเมืองแถน เชียงตุง เชียงแสน และล้านช้าง กอบกู้บ้านเมืองให้เป็นปึกแผ่น พร้อมทั้งตั้งหัวเมืองไทลื้อเป็นสิบสองเขต เรียกว่า สิบสองปันนา

12924466_1034281239998238_5093160721797703973_nและในยุคนี้ได้มีการอพยพชาวไทลื้อบางส่วนเพื่อไปตั้งบ้านเรือนปกครองหัวเมืองประเทศราชเหล่านั้น จึงทำให้เกิดการกระจายตัวของชาวไทลื้อ ในลุ่มน้ำโขงตอนกลาง (รัฐฉานปัจจุบัน) อันประกอบด้วยเมืองยู้ เมืองยอง เมืองหลวย เมืองเชียงแขง เมืองเชียงลาบ เมืองเลน เมืองพะยาก เมืองไฮ เมืองโก และเมืองเชียงทอง (ล้านช้าง) เมืองแถน(เดียนเบียนฟู) ซึ่งบางเมืองในแถบนี้เป็นถิ่นที่อยู่ของชาวไทลื้ออยู่แล้ว เช่น อาณาจักรเชียงแขง ซึ่งประกอบด้วย เมืองเชียงแขง เมืองยู้ เมืองหลวย เมืองเชียงกก เมืองเชียงลาบ เมืองกลาง เมืองลอง เมืองอาน เมืองพูเลา เมืองเชียงดาว เมืองสิง เป็นต้น

ชาวไทลื้อบางส่วนได้อพยพหรือถูกกวาดต้อน ออกจากเมืองเหล่านี้เมื่อประมาณหนึ่งร้อยถึงสองร้อยปีที่ผ่านมา แล้วลงมาตั้งถิ่นฐานใหม่ในประเทศตอนล่าง เช่น พม่า, ลาว และไทย

12717895_1034277943331901_1205800021810492720_n 12936695_1709112315971332_5076091689283091921_n 12923125_1592190051071943_2165722542601999813_n

ความเป็นมาของคนไทลื้อบ้านเมืองลวงเหนือนั้น มีเล่าขานสืบต่อกันมาจากบรรพบุรุษจวบจนถึงรุ่นลูกหลานหลายชั่วอายุคนว่า บรรพบุรุษของเราได้อพยพลี้หนีภัยสงครามมาจากสิบสองปันนา  ทำให้คนในหมู่บ้านมีความเชื่อตามนั้น  เพราะจากหลักฐานที่เสื้อบ้านหรือใจกลางบ้าน  ได้จารึกชื่อ วัน เดือน ปี ที่สร้างหมู่บ้านไว้ที่ฐานของเสื้อบ้านว่า  “ สร้างบ้านเมื่อ วันเสาร์  ที่ 3  เมษายน  พ.ศ.1932 ” และที่สำคัญยังมีเหตุการณ์ในตำนานของวัดศรีมุงเมือง  ที่ได้ขึ้นในสมัยของพระเจ้าสามฝั่งแกน  กษัตริย์ล้านนา  องค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์มังราย  ซึ่งพระองค์ทรงประสูติ ณ ที่พันนาฝั่งแกน ( บริเวณวัดลวงเหนือในปัจจุบัน )

12936768_1769575393253850_4341574094456542064_n ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากพระบิดา  คือพระเจ้าแสนเมืองมา  ได้เสด็จกลับจากแคว้นสิบสองปันนา  ผ่านมาถึงพันนาฝั่งแกนพร้อมกับพระชายาซึ่งทรงพระครรภ์แก่  และในที่สุดพระนางได้ประสูติพระโอรส ณ ที่ดังกล่าว  จึงขนานพระนามให้พระโอรสว่า  “ เจ้าสามฝั่งแกน ”  ตามสถานที่ประสูติ  เมื่อทรงเจริญวัยได้ครองราชย์เป็นกษัตริย์ล้านนาแทนพระบิดา  พระองค์จึงทรงโปรดให้สร้างพระอารามขึ้น ณ บริเวณที่ประสูติ  ใน พ.ศ.1954 ให้ชื่อว่า  “ วัดพึง  หรือวัดบุรฉัน ” จนต่อมาเรียกกันว่า “ วัดศรีมุงเมือง ”

และยังมีข้อสัญนิฐานว่า  ในยุคสมัยของพระเจ้ากาวิละนั้น  เป็นยุค  “ เก็บผักใส่ซ้า  เก็บข้าใส่เมือง ”  พระองค์ทรงรวบรวมไพร่พลด้วยการเกลี้ยกล่อมชักชวนให้ชนพื้นเมืองทั่วไปกลับมายังถิ่นเดิมของตน ตอนสมัยเกิดสงครามมีการกวาดต้อนเอาครอบครัวผู้คนจากเมืองเล็กเมืองน้อยเข้ามาอยู่ในล้านนาแบบเทครัว  อาจทำให้มีคนไทลื้อจากสิบสองปันนาตามกองทัพของพระเจ้ากาวิละมาด้วยทั้งถูกบังคับกวาดต้อน  และทั้งสมัครใจมาเพื่อตามหาญาติพี่น้อง  ประกอบกับต้องการหาที่ทำกินแห่งใหม่

12933075_1709789289236968_6340579765313853843_n

ด้วยเหตุนี้ คนไทลื้อบ้านเมืองลวงเหนือได้มาแผ้วถางป่าตั้งรากฐานที่นี่และได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า  “ บ้านเมืองลวงเหนือ ”  ซึ่งแต่เดิม  บางคนเรียกเฉพาะว่า  “ บ้านเมืองลวง ” ก็มี  ทั้งนี้สันนิษฐานว่าคงตั้งชื่อตามถิ่นเดิมที่เคยอาศัยอยู่ในสิบสองปันนา  เพราะจากการศึกษาและการไปเยือนดินแดนสิบสองปันนาของผู้นำหมู่บ้านในปัจจุบันนี้  ได้พบว่าในสิบสองปันนามีหมู่บ้านชื่อ  “ เมืองลวง ”เป็นที่อยู่ของคนไทลื้อที่นั่นเช่นกัน

ขอบคุณภาพ

พัขรา สิงหเดช

 Lek Paramaphak Saetiao 

 

 

 

 

155107_1769575216587201_5227940447238653268_n 12961689_1034281589998203_8476441047218009126_n
12928293_1034281409998221_1014570397148945542_n 12923085_1034281323331563_7720963291774214310_n 12524408_1034281396664889_8468886280795695520_n 12439182_1034281599998202_8838138450417310606_n 12417779_1034281439998218_2599709489649496145_n 12417543_1034281379998224_2342676154633207521_n 10509770_1034281569998205_1454229812681805665_n

12968541_1709808302568400_407367026_n

12939411_1709803982568832_703093921_n 12923125_1592190051071943_2165722542601999813_n 12920257_1592189834405298_7646365516828141128_n12919875_1159734094046422_6542048430438349231_n